Strona główna / Blog / Poradnik
Tesofensyna vs setmelanotyd: jak tłumią apetyt w mózgu?
Tesofensyna vs setmelanotyd to porównanie dwóch leków, które ograniczają jedzenie, działając „od głowy”, a nie od żołądka. Oba związki wpływają na ośrodki głodu i sytości w mózgu, ale na tym podobieństwa się kończą. Jeden jest tabletką badaną w…

Tesofensyna vs setmelanotyd to porównanie dwóch leków, które ograniczają jedzenie, działając „od głowy”, a nie od żołądka. Oba związki wpływają na ośrodki głodu i sytości w mózgu, ale na tym podobieństwa się kończą. Jeden jest tabletką badaną w zwykłej otyłości i wciąż czeka na rejestrację, drugi to peptyd w zastrzykach, dopuszczony wyłącznie w rzadkich postaciach otyłości. Zebraliśmy dane z publikacji, etykiet leków i komunikatów firm aktualne na październik 2026 roku.
Tesofensyna vs setmelanotyd: czym różni się mechanizm działania?
Tesofensyna to mała cząsteczka (nie peptyd) z grupy fenylotropanów, przyjmowana doustnie. Hamuje wychwyt zwrotny trzech neuroprzekaźników: noradrenaliny, dopaminy i serotoniny, przez co w synapsach zostaje ich więcej. Pierwotnie, jako NS 2330, badano ją w chorobie Parkinsona i Alzheimera. Spadek masy ciała zauważony w tamtych próbach skierował rozwój w stronę otyłości.
W analizie odczuć apetytu z badania fazy 2 (publikacja z 2012 roku) tesofensyna zależnie od dawki nasilała sytość w 12. tygodniu, ale efekt słabł w miarę chudnięcia, a po odstawieniu leku wracał do wartości wyjściowych. Dziś prawa należą do spółki Saniona z siedzibą w Kopenhadze, a na Meksyk i Argentynę licencję ma firma Medix.
Setmelanotyd (Imcivree, Rhythm Pharmaceuticals) działa zupełnie inaczej. To cykliczny peptyd złożony z 8 aminokwasów, analog naturalnego hormonu α-MSH, który pobudza receptor melanokortynowy typu 4 (MC4R). Receptory MC4 w mózgu uczestniczą w regulacji głodu, sytości i wydatku energetycznego, a w naturalnych warunkach pobudzają je sygnały zależne od leptyny i α-MSH. Gdy szlak jest przerwany przez mutację lub uszkodzenie podwzgórza, chory odczuwa głód nieproporcjonalny do potrzeb. Według etykiety FDA setmelanotyd może przywracać aktywność szlaku MC4R, zmniejszając ilość spożywanego jedzenia.
| Cecha | Tesofensyna | Setmelanotyd |
|---|---|---|
| Typ cząsteczki | mała cząsteczka, tabletka | peptyd, zastrzyk podskórny raz dziennie |
| Mechanizm | inhibitor wychwytu noradrenaliny, dopaminy i serotoniny | agonista receptora MC4R |
| Badana populacja | dorośli z otyłością (BMI 30-40) | rzadkie postacie otyłości genetycznej i podwzgórzowej |
| Status (październik 2026) | brak rejestracji, Medix wciąż zabiega o zgodę w Meksyku | zarejestrowany w USA, UE i Japonii |
Tabela pokazuje, dlaczego słowo „vs” trzeba tu traktować ostrożnie. To nie są dwie konkurencyjne opcje dla tego samego pacjenta.
Tesofensyna: badania TIPO-1, faza 3 w Meksyku i status rejestracji
Najważniejsze dane o tesofensynie w otyłości pochodzą z dwóch badań: fazy 2 z Danii oraz fazy 3 przeprowadzonej przez Medix.
Co wykazało badanie TIPO-1 opublikowane w „Lancecie”?
TIPO-1 objęło 203 osoby z otyłością (BMI 30-40) w pięciu duńskich ośrodkach. Uczestnicy stosowali dietę z ograniczeniem kalorii i przez 24 tygodnie przyjmowali raz dziennie 0,25 mg, 0,5 mg lub 1,0 mg tesofensyny albo placebo. W publikacji z 2008 roku (analiza zmodyfikowana zgodna z zamiarem leczenia) średni spadek masy ciała wyniósł 4,5%, 9,2% i 10,6% w kolejnych grupach dawek wobec 2,0% przy placebo. Badanie ukończyło 161 osób, czyli 79%.
Autorzy uznali dawkę 0,5 mg za najlepszy kompromis między skutecznością a tolerancją. Przy tej dawce nie stwierdzono istotnego wzrostu ciśnienia skurczowego ani rozkurczowego względem placebo, ale tętno wzrosło średnio o 7,4 uderzenia na minutę. W 2013 roku „Lancet” opatrzył tę publikację tzw. wyrazem zaniepokojenia (expression of concern), a autorzy opublikowali list dotyczący niepełnego raportowania działań niepożądanych. Czytając dane z TIPO-1, trzeba mieć to na uwadze.
Dlaczego tesofensyna wciąż nie jest zarejestrowana w Meksyku?
Faza 3 w Meksyku objęła 372 pacjentów, którzy przez 24 tygodnie przyjmowali 0,25 mg lub 0,5 mg tesofensyny albo placebo. Według Saniony w grupie 0,5 mg średni ubytek masy ciała sięgnął około 10%, a ponad połowa pacjentów schudła o więcej niż 10%. To dane przekazane przez spółkę, nie recenzowana publikacja z pełnym rozbiciem na grupy.
Komitet techniczny COFEPRIS wydał niewiążącą pozytywną opinię w lutym 2023 roku, jednak w listopadzie 2024 roku Saniona poinformowała, że Medix nie otrzymał zgody. Po uwagach agencji Medix złożył w lutym 2025 roku poprawiony wniosek (około 20 000 stron). Śledząc kolejne raporty Saniony, w raporcie za pierwszy kwartał 2026 roku wciąż czytamy, że wniosek w Meksyku jest w trakcie oceny, a w raporcie za drugi kwartał, że Medix nadal zabiega o rejestrację. Do momentu przygotowania tego tekstu (październik 2026) nie znaleźliśmy komunikatu o rejestracji. Tesofensyna nie jest więc zarejestrowanym lekiem ani w Meksyku, ani w USA, a poza badaniami klinicznymi nie ma statusu dopuszczonej terapii.
Setmelanotyd (Imcivree): od otyłości genetycznej do otyłości podwzgórzowej
FDA dopuściła setmelanotyd w listopadzie 2020 roku jako pierwszy lek do kontroli masy ciała w rzadkich chorobach genetycznych, a Komisja Europejska w lipcu 2021 roku. Podstawą były dwa roczne badania z udziałem łącznie 21 osób: co najmniej 10% masy ciała straciło 80% pacjentów z niedoborem POMC lub PCSK1 i około 46% z niedoborem LEPR.
Według aktualnej etykiety FDA (kwiecień 2026) i dokumentów EMA setmelanotyd jest wskazany u:
- dorosłych i dzieci od 2. roku życia z genetycznie potwierdzonym niedoborem POMC, PCSK1 lub LEPR,
- dorosłych i dzieci od 2. roku życia z zespołem Bardeta-Biedla (BBS),
- dorosłych i dzieci od 4. roku życia z nabytą otyłością podwzgórzową, np. po leczeniu czaszkogardlaka.
Etykieta wprost wyklucza otyłość prostą (wielogenową) i inne zespoły genetyczne, bo lek nie powinien w nich działać.
Ostatnie wskazanie jest nowe. Badanie fazy 3 TRANSCEND objęło 142 pacjentów w wieku od 4 lat z nabytą otyłością podwzgórzową. Według Rhythm po 52 tygodniach BMI w grupie setmelanotydu spadło średnio o 16,4%, a w grupie placebo wzrosło o 2,4%, co daje różnicę 18,8 punktu procentowego. U pacjentów od 12. roku życia średni tygodniowy wynik najsilniejszego głodu spadł o 2,5 punktu wobec 1,3 punktu przy placebo. FDA zatwierdziła to wskazanie 19 marca 2026 roku, Rhythm ogłosił zgodę Komisji Europejskiej 1 maja 2026 roku, a wyniki ukazały się w lipcu 2026 roku w „New England Journal of Medicine”. W sierpniu 2026 roku lek w tym wskazaniu zatwierdziło japońskie ministerstwo zdrowia (MHLW), a w październiku ruszyła tam sprzedaż.
Ciekawy szczegół łączy obie substancje. Saniona badała w otyłości podwzgórzowej Tesomet, czyli tesofensynę z metoprololem dodanym dla kontroli tętna. W małym badaniu na 21 dorosłych (24 tygodnie) różnica w masie ciała względem placebo wyniosła 6,3%, bez istotnych zmian tętna i ciśnienia. Kolejne badanie Tesometu w tym wskazaniu ma jednak w rejestrze ClinicalTrials.gov status „wycofane”.
Skutki uboczne tesofensyny i setmelanotydu: tętno kontra przebarwienia skóry
Działania niepożądane obu leków wynikają z ich różnych celów w organizmie:
- Tesofensyna: w TIPO-1 najczęściej suchość w ustach, nudności, zaparcia, twarde stolce, biegunka i bezsenność.
- Tesofensyna: wzrost tętna o 7,4 uderzenia na minutę przy 0,5 mg oraz wzrost ciśnienia w grupie 1,0 mg, co tłumaczy, czemu w Tesomecie dodano metoprolol.
- Setmelanotyd: ciemnienie skóry, ciemnienie istniejących znamion i pojawianie się nowych, bo lek pobudza też receptor MC1R w melanocytach. W BBS przebarwienia wystąpiły u 67% leczonych wobec 0% przy placebo w 14-tygodniowej fazie kontrolowanej.
- Setmelanotyd: reakcje w miejscu wstrzyknięcia, nudności, ból głowy, wymioty, samoistne wzwody u mężczyzn oraz ryzyko depresji i myśli samobójczych.
- Setmelanotyd w otyłości podwzgórzowej: poważna ostra niewydolność nadnerczy u 5% leczonych i u nikogo z grupy placebo.
Według etykiety przebarwienia ustępują po odstawieniu leku, ale przed leczeniem i w jego trakcie zaleca się badanie skóry całego ciała. Przy tesofensynie brakuje natomiast pełnych danych z fazy 3 o tętnie i ciśnieniu. Saniona podaje jedynie, że lek nie wpływał istotnie na ciśnienie, a tętno wzrosło nieznacznie, choć istotnie statystycznie.
Czy tesofensyna i setmelanotyd są alternatywą dla tego samego pacjenta?
Nie. Tesofensynę badano w szerokiej populacji dorosłych z typową otyłością (BMI 30-40). Setmelanotyd ma sens wyłącznie wtedy, gdy przyczyną otyłości jest niedziałający szlak MC4R. Osoba z otyłością prostą nie jest kandydatem do Imcivree, bo etykieta wprost to wyklucza.
Porównując wyniki obu leków, trzeba pamiętać o kilku zastrzeżeniach:
- Punkty końcowe są inne: w TIPO-1 mierzono procent masy ciała, w TRANSCEND procent BMI, a to dwie różne miary.
- Czas leczenia różni się ponad dwukrotnie: 24 tygodnie w programie tesofensyny i 52 tygodnie w TRANSCEND.
- Wyniki fazy 3 tesofensyny znamy tylko z komunikatów spółki, a TRANSCEND opisano w recenzowanej publikacji i etykiecie FDA.
- Setmelanotyd jest dostępny tylko na receptę i pod nadzorem specjalisty od otyłości genetycznej lub zaburzeń podwzgórza.
Wniosek dla czytelnika jest prosty. Tesofensyny nie da się dziś legalnie kupić jako zarejestrowanego leku, a preparaty oferowane pod tą nazwą w sieci nie są zarejestrowanym produktem leczniczym. Setmelanotyd natomiast wymaga diagnozy genetycznej lub udokumentowanego uszkodzenia podwzgórza. Jeśli podejrzewasz u siebie lub dziecka genetyczne albo podwzgórzowe podłoże otyłości, właściwym krokiem jest konsultacja w poradni endokrynologicznej lub genetycznej, a nie samodzielne szukanie „leku z mózgu”.