Strona główna / Blog / Poradnik
Co to są SARMy? Jak działają selektywne modulatory receptora androgenowego
Meta title: Co to są SARMy? Mechanizm, historia i badania w 2026 Meta description: SARMy co to? Wyjaśniamy mechanizm selektywności tkankowej, historię od 1998 roku, stan badań klinicznych w 2026 i to, które związki tylko udają SARM-y. SARMy,…

Meta title: Co to są SARMy? Mechanizm, historia i badania w 2026 Meta description: SARMy co to? Wyjaśniamy mechanizm selektywności tkankowej, historię od 1998 roku, stan badań klinicznych w 2026 i to, które związki tylko udają SARM-y.
SARMy, co to właściwie jest? To selektywne modulatory receptora androgenowego (ang. selective androgen receptor modulators), czyli niesteroidowe cząsteczki, które łączą się z tym samym receptorem co testosteron, ale w założeniu pobudzają go głównie w mięśniach i kościach. W wyszukiwarce pojawia się też pytanie “sarma co to”, w liczbie pojedynczej: chodzi wtedy o jeden związek z tej grupy, np. ostarynę albo ligandrol.
Prowadzimy sklep z tą kategorią produktów i codziennie widzimy zamieszanie wokół samej definicji. Pod nazwą “SARM” sprzedaje się dziś substancje o zupełnie innym mechanizmie, a wiele tekstów w sieci wciąż opisuje stan badań sprzed kilku lat. Poniżej porządkujemy temat według stanu wiedzy z listopada 2026 roku.
SARMy co to jest? Definicja i różnica między sarmą a sterydem
Receptor androgenowy (AR) to białko wewnątrz komórki, które po połączeniu z hormonem wędruje do jądra i włącza określone geny. Testosteron i jego pochodne aktywują go praktycznie wszędzie: w mięśniach, kościach, prostacie, skórze, mieszkach włosowych. SARM-y projektowano tak, żeby ten efekt był wybiórczy. Stąd słowo “selektywny” w nazwie.
Fraza “sarma steryd” pojawia się w wyszukiwarce często, bo wiele osób traktuje oba pojęcia zamiennie. To błąd. Sterydy anaboliczno-androgenne mają szkielet steroidowy (cztery pierścienie węglowe, jak cholesterol). Klasyczne SARM-y są niesteroidowe, a ich budowa chemiczna decyduje o kilku istotnych różnicach:
Te cechy nie czynią SARM-ów “łagodnymi sterydami”, droga do efektu jest po prostu inna. Szczegółowe zestawienie obu grup, z tabelą różnic, opisaliśmy w tekście SARM-y i sterydy anaboliczne w bezpośrednim porównaniu.
Jak działają SARMy? Mechanizm selektywności tkankowej
Receptor androgenowy, koaktywatory i korepresory
Receptor androgenowy jest w całym ciele taki sam, różnią się białka, które z nim współpracują. Po związaniu cząsteczki receptor zmienia kształt i “zaprasza” do siebie koregulatory: koaktywatory, które wzmacniają odczyt genów, albo korepresory, które go hamują. Każdy ligand wygina receptor nieco inaczej, a od tego kształtu zależy, którzy partnerzy się przyczepią.
W mięśniach szkieletowych i kości dominują koaktywatory, więc SARM działa tam jak pełny agonista. W prostacie przewagę mają korepresory i ten sam związek zachowuje się jak częściowy agonista. Drugi element układanki to brak wzmocnienia przez 5α-reduktazę: testosteron w prostacie i skórze zamienia się w DHT, który silniej aktywuje receptor, a SARM tej “premii” nie dostaje. Mechanizm nie jest w pełni opisany, część badaczy wskazuje też szlaki pozagenomowe.
Dlaczego selektywność SARM-ów nie oznacza braku supresji?
To najczęstsze nieporozumienie w pytaniach klientów. Selektywność jest względna, a nie absolutna. Badania z cząsteczkami znakowanymi nie wykazały, żeby SARM-y gromadziły się preferencyjnie w mięśniach. Rozchodzą się po organizmie, a różnica dotyczy tego, co dzieje się już w komórce.
Podwzgórze i przysadka też mają receptory androgenowe. Każdy silny agonista AR jest dla nich sygnałem “androgenów jest dość”, więc spada wydzielanie LH i FSH, a za nimi własny testosteron i SHBG. W badaniach klinicznych zjawisko to zależało od związku i dawki: enobosarm należał do najsłabiej hamujących oś podwzgórze-przysadka-gonady (HPG), inne cząsteczki działały wyraźniej. Ten sam schemat dotyczy cholesterolu HDL, który obniżał się w wielu próbach.
Skąd się wzięły SARMy? Historia od 1998 roku do enobosarmu
Inspiracją były SERM-y, czyli selektywne modulatory receptora estrogenowego (np. tamoksyfen). Skoro dało się “nauczyć” cząsteczkę działać na receptor estrogenowy w jednej tkance, a blokować go w innej, naukowcy spróbowali tego samego z receptorem androgenowym. Celem nie był sport, tylko leczenie zaniku mięśni, osteoporozy i kacheksji nowotworowej.
| Rok | Wydarzenie |
| 1998 | Dwie niezależne grupy opisują pierwsze niesteroidowe SARM-y: zespół Uniwersytetu Tennessee (James T. Dalton, Duane Miller; pochodne arylopropionamidu, z których wywodzi się andaryna) oraz Ligand Pharmaceuticals (związki z rdzeniem chinolinowym) |
| 1999 | W literaturze pojawia się termin “SARM” |
| 2008 | WADA wpisuje SARM-y na listę substancji zabronionych w sporcie |
| 2013 | Badania III fazy enobosarmu w kacheksji nowotworowej (GTx): wzrost beztłuszczowej masy ciała, ale bez istotnej poprawy funkcji fizycznej |
| 2017 | Analiza 44 produktów kupionych w internecie jako SARM-y (JAMA): tylko 23 zawierały SARM, a 17 inne niezatwierdzone substancje |
| 2025 | Badanie fazy 2b QUALITY: enobosarm z semaglutydem u osób po 60. roku życia |
| 2026 | Start badania fazy 2b PLATEAU (pierwszy pacjent: marzec 2026) |
Najdalej zaszła ostaryna, czyli enobosarm (MK-2866). Do 2020 roku producent raportował ponad 25 badań z udziałem ponad 1700 osób. Ligandrol (LGD-4033) dotarł do II fazy, RAD140 badano głównie w kierunku raka piersi. Żaden nie przeszedł procesu rejestracji.
Które związki to prawdziwe SARMy, a które tylko tak się nazywa?
Na rynku słowo “SARM” stało się etykietą handlową dla wszystkiego, co ma kojarzyć się z siłownią i nie jest sterydem. Najłatwiej rozstrzygnąć to na podstawie Listy zabronionej WADA na 2026 rok (w Polsce publikowanej przez POLADA), bo grupuje ona substancje według mechanizmu działania. W klasie S1.2 jako przykłady SARM-ów wymieniono andarynę (znaną też jako S4), ligandrol (LGD-4033), enobosarm (ostarynę), RAD140, S-23 i YK-11. YK-11 ma przy tym szkielet steroidowy, więc formalnie jest wyjątkiem w tej grupie.
Trzy popularne związki, które często trafiają do jednego worka z SARM-ami, mają zupełnie inny cel w organizmie:
| Związek | Rzeczywisty mechanizm | Klasa na Liście WADA 2026 |
| MK-677 (ibutamoren) | pobudza wydzielanie hormonu wzrostu przez receptor greliny | S2.2.4 |
| GW-501516 (kardaryna) | agonista receptora PPARδ, wpływa na metabolizm tłuszczów | S4.4.1 |
| SR9009 (stenabolic) | agonista receptora Rev-Erb, związany z rytmem dobowym i metabolizmem | S4.4.1 |
Żaden z nich nie wiąże się z receptorem androgenowym w sposób, który uzasadniałby nazwę SARM. To ma znaczenie praktyczne: profil ryzyka MK-677 dotyczy glukozy i retencji wody, a nie supresji testosteronu, co opisujemy w tekście o ibutamorenie i jego skutkach ubocznych.
Klienci przeglądający kategorię SARM-ów często pytają o SR9009 albo kardarynę w tym samym kontekście, bo rynek od lat sprzedaje je obok siebie. Odpowiadamy zawsze tak samo: to osobne grupy farmakologiczne i porównywanie ich efektów czy ryzyka jeden do jednego prowadzi na manowce.
Sarmy efekty i ryzyko: co wiadomo o badaniach klinicznych w 2026?
Na pytanie o “sarmy efekty” literatura odpowiada skromniej, niż sugerują fora. W badaniach na ludziach SARM-y zwiększały beztłuszczową masę ciała, ale wyniki dotyczyły głównie osób starszych, chorych lub z sarkopenią, a nie zdrowych sportowców. Przekładanie się przyrostu masy na siłę i sprawność było niespójne, co zatrzymało enobosarm w kacheksji.
Enobosarm w badaniach QUALITY i PLATEAU
Najciekawszy kierunek ostatnich lat to łączenie enobosarmu z lekami z grupy agonistów GLP-1. W 16-tygodniowym badaniu fazy 2b QUALITY (168 osób po 60. roku życia, wyniki ogłoszone w 2025 roku) grupa przyjmująca semaglutyd z placebo straciła średnio 4,1% masy beztłuszczowej, a grupa z enobosarmem 1,2%. Spadek mocy podczas wchodzenia po schodach o co najmniej 10% dotyczył 42,6% osób w grupie placebo i 16% w grupie z enobosarmem.
W marcu 2026 roku producent (Veru) włączył pierwszego pacjenta do badania PLATEAU: około 200 osób w wieku 65+ z BMI od 35, wynik główny po 68 tygodniach. Analiza pośrednia jest zapowiedziana na I kwartał 2027 roku, pełne dane na IV kwartał 2027. Do tego czasu enobosarm pozostaje lekiem eksperymentalnym.
Działania niepożądane opisane w badaniach klinicznych i w raportach przypadków obejmują:
W listopadzie 2026 roku żaden SARM nie jest zarejestrowany jako lek ani przez FDA, ani przez EMA, a FDA wprost wyklucza sprzedaż SARM-ów jako suplementów diety. Decyzje o stosowaniu jakichkolwiek substancji wpływających na gospodarkę hormonalną należą do lekarza. Dlatego nie publikujemy dawkowania, a każdą partię weryfikujemy w HPLC i zestawiamy z certyfikatem COA. Na rynku, na którym w 2017 roku tylko część produktów zawierała to, co deklarowała etykieta, czystość związku do badań laboratoryjnych to podstawowy wymóg, a nie dodatek.