Strona główna / Blog / Poradnik
Liksysenatyd vs efpeglenatyd: krótko czy długo działający GLP-1?
Liksysenatyd i efpeglenatyd należą do tej samej klasy leków, czyli agonistów receptora GLP-1, a oba wywodzą się od eksendyny-4. Na tym podobieństwa w zasadzie się kończą. Pierwszy działa krótko i podaje się go raz na dobę przed posiłkiem,…

Liksysenatyd i efpeglenatyd należą do tej samej klasy leków, czyli agonistów receptora GLP-1, a oba wywodzą się od eksendyny-4. Na tym podobieństwa w zasadzie się kończą. Pierwszy działa krótko i podaje się go raz na dobę przed posiłkiem, drugi działa długo i wystarcza jedno wstrzyknięcie w tygodniu. W klasie GLP-1 taka różnica w farmakokinetyce wiąże się z innym profilem działania na cukier po jedzeniu i na czczo. Obie substancje mają też za sobą inne badania kliniczne, a dziś zupełnie inną sytuację rynkową. Poniżej zebraliśmy dane z charakterystyk produktów, publikacji i komunikatów regulatorów (stan na październik 2026 r.).
Czym różni się krótko działający od długo działającego agonisty GLP-1?
Naturalny GLP-1 jest rozkładany w krwiobiegu w ciągu około 2-3 minut. Dlatego opracowano agonistów receptora, którzy działają dłużej. Jak opisał Juris J. Meier w przeglądzie w Nature Reviews Endocrinology (2012), agonistów można podzielić na krótko działających, którzy pobudzają receptor krótkotrwale (eksenatyd podawany dwa razy dziennie, liksysenatyd), oraz długo działających, którzy w zalecanej dawce aktywują go w sposób ciągły (np. liraglutyd, dulaglutyd, eksenatyd o przedłużonym uwalnianiu).
Z tej różnicy wynikają odmienne profile działania. Tak opisują je przegląd Meiera oraz przegląd Naucka i współpracowników w Molecular Metabolism (2021):
- Krótko działające leki obniżają głównie glikemię poposiłkową, przede wszystkim przez spowolnienie opróżniania żołądka, przez co glukoza z posiłku trafia do krwi wolniej.
- Ich działanie na glikemię nocną i na czczo jest słabsze, natomiast wpływ na opróżnianie żołądka utrzymuje się przy długotrwałym leczeniu.
- Długo działające leki silniej obniżają glukozę na czczo i HbA1c, głównie przez pobudzanie wydzielania insuliny i hamowanie glukagonu.
- Przy stałej stymulacji receptora wpływ na opróżnianie żołądka z czasem słabnie (zjawisko tachyfilaksji).
W praktyce lek krótko działający podaje się w określonej porze względem posiłku, a jego przewaga dotyczy przede wszystkim glikemii poposiłkowej. Leki długo działające mocniej wpływają na glikemię nocną i na czczo. To opis klasy, a nie wynik badań każdej cząsteczki.
Liksysenatyd: jak działa i co wykazało badanie ELIXA?
Według charakterystyki produktu leczniczego Lyxumia liksysenatyd pobudza wydzielanie insuliny tylko przy podwyższonej glikemii, hamuje wydzielanie glukagonu i spowalnia opróżnianie żołądka. Średni końcowy okres półtrwania po wielokrotnym podaniu wynosi około 3 godzin. Lek stosowano raz na dobę, w ciągu godziny przed wybranym posiłkiem. W 4-tygodniowym badaniu opisanym w ChPL (chorzy leczeni metforminą) liksysenatyd obniżył glikemię po posiłku testowym wyraźnie mocniej niż liraglutyd 1,8 mg, co dobrze ilustruje profil “poposiłkowy” leku krótko działającego.
Najczęstsze działania niepożądane to nudności, wymioty i biegunka. W zbiorczej analizie badań z placebo nudności wystąpiły u 26,1% osób leczonych liksysenatydem wobec 6,2% w grupie placebo, głównie w pierwszych 3 tygodniach.
ELIXA (NEJM, 2015) objęło 6068 osób z cukrzycą typu 2 po niedawnym ostrym zespole wieńcowym, tj. zawale lub hospitalizacji z powodu niestabilnej dławicy w ciągu 180 dni. Przy medianie obserwacji 25 miesięcy zdarzenie pierwszorzędowe wystąpiło u 13,4% chorych na liksysenatydzie i 13,2% na placebo (HR 1,02; 95% CI 0,89-1,17). Lek spełnił więc kryterium nieustępowania placebo (non-inferiority) pod względem bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego, ale nie zmniejszył ryzyka zdarzeń. Nie stwierdzono też istotnej różnicy w częstości hospitalizacji z powodu niewydolności serca.
Lyxumia wycofana z UE, Suliqua nadal zarejestrowana
18 grudnia 2025 r. Komisja Europejska cofnęła pozwolenie na dopuszczenie do obrotu leku Lyxumia w Unii Europejskiej. Stało się to na wniosek podmiotu odpowiedzialnego (Sanofi), który z przyczyn handlowych zdecydował o trwałym zakończeniu sprzedaży. Lyxumia miała pozwolenie wydane przez Komisję Europejską w procedurze scentralizowanej, ważne we wszystkich państwach UE. Jego cofnięcie dotyczy więc także Polski.
Liksysenatyd nie zniknął jednak z rynku całkowicie. Według EMA nadal zarejestrowana jest Suliqua, czyli połączenie insuliny glargine 100 j./ml z liksysenatydem w stałym stosunku (w USA pod nazwą Soliqua). Preparat podaje się raz na dobę, do godziny przed posiłkiem, u dorosłych z niewyrównaną cukrzycą typu 2.
Efpeglenatyd: od AMPLITUDE-O do rejestracji w Korei
Efpeglenatyd to analog eksendyny-4 opracowany przez Hanmi Pharmaceutical. Długie działanie zapewnia platforma LAPSCOVERY: peptyd jest połączony giętkim łącznikiem polimerowym typu PEG z fragmentem Fc przeciwciała, co według opisu technologii ogranicza klirens i opóźnia filtrację nerkową. W 2015 r. Hanmi udzieliło licencji firmie Sanofi, która rozwijała lek w cukrzycy, ale w 2020 r. oddała prawa koreańskiej firmie.
Pod skrzydłami Sanofi przeprowadzono AMPLITUDE-O (NEJM, 2021). Wzięło w nim udział 4076 osób z cukrzycą typu 2 i chorobą sercowo-naczyniową lub przewlekłą chorobą nerek (eGFR 25,0-59,9 ml/min/1,73 m²) oraz co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka. Uczestnicy otrzymywali raz w tygodniu 4 mg lub 6 mg efpeglenatydu albo placebo. Przy medianie obserwacji 1,81 roku poważne zdarzenie sercowo-naczyniowe (MACE) wystąpiło u 7,0% leczonych wobec 9,2% w grupie placebo (HR 0,73; 95% CI 0,58-0,92). Złożony punkt nerkowy odnotowano u 13,0% wobec 18,4% (HR 0,68; 95% CI 0,57-0,79). Częściej niż na placebo występowały biegunka, zaparcia, nudności, wymioty i wzdęcia.
Wyniki fazy 3 w otyłości u Koreańczyków
Po odzyskaniu praw Hanmi skierowało lek do leczenia otyłości. W koreańskim badaniu fazy 3, zaplanowanym na 64 tygodnie, wzięło udział 448 dorosłych z otyłością lub nadwagą bez cukrzycy. Według wyników wstępnych podanych w październiku 2025 r. po 40 tygodniach masa ciała spadła średnio o 9,75% wobec 0,95% na placebo, a co najmniej 5% masy ciała straciło 79,42% uczestników (14,49% na placebo). Nudności zgłosiło 16,72% leczonych (5,37% na placebo), wymioty 11,71% (2,01%), biegunkę 17,73% (4,70%).
Hanmi złożyło wniosek rejestracyjny w grudniu 2025 r., a 7 października 2026 r. koreański regulator MFDS ogłosił dopuszczenie leku do przewlekłej kontroli masy ciała u dorosłych bez cukrzycy z BMI ≥30 albo z BMI od 27 do poniżej 30 i co najmniej jedną chorobą związaną z masą ciała. Zarejestrowano dawki od 2 do 10 mg podawane raz w tygodniu. Dane z dokumentacji rejestracyjnej, opisane w październiku 2026 r. przez koreańskie media, są nieco niższe: po 40 tygodniach 9,02% wobec 0,89% na placebo, przy 446 osobach w analizie skuteczności. Według dziennika Segye Ilbo to wyniki z tego samego badania, ale liczone inną metodą statystyczną, uwzględniającą m.in. brakujące dane.
Liksysenatyd czy efpeglenatyd? Porównanie najważniejszych parametrów
Zestawienie oparliśmy na ChPL, publikacjach i decyzjach regulatorów:
| Parametr | Liksysenatyd | Efpeglenatyd |
|---|---|---|
| Typ działania | krótko działający, okres półtrwania ok. 3 h | długo działający, technologia LAPSCOVERY |
| Częstość podawania | raz na dobę, przed posiłkiem | raz w tygodniu |
| Efekt glikemiczny | głównie glikemia poposiłkowa (ChPL) | spadek HbA1c i glikemii na czczo (AMPLITUDE-M, 2022) |
| Badanie sercowo-naczyniowe | ELIXA: neutralne (HR 1,02) | AMPLITUDE-O: mniej MACE (HR 0,73) |
| Status w UE (X 2026) | Lyxumia wycofana, Suliqua zarejestrowana | brak rejestracji |
| Status poza UE | Soliqua zatwierdzona przez FDA w 2016 r. | zarejestrowany w Korei Płd. (kontrola masy ciała) |
Ciekawy jest jeden niuans. W eksploracyjnym badaniu fazy Ib (BMJ Open Diabetes Research & Care, 2021) efpeglenatyd 6 mg raz w tygodniu w szczycie stężenia spowalniał opróżnianie żołądka nie słabiej niż liraglutyd 1,8 mg dziennie. Leczenie tą dawką trwało jednak tylko około miesiąca, a całe badanie objęło 47 osób, więc nie przesądza o tym, jak ten efekt zmienia się przy wielomiesięcznym leczeniu.
Trzeba też pamiętać, że wyników ELIXA i AMPLITUDE-O nie wolno porównywać wprost. To różne populacje (świeży ostry zespół wieńcowy kontra wysokie ryzyko sercowo-nerkowe), różne okresy obserwacji i inna definicja punktu pierwszorzędowego (w ELIXA obejmował on także hospitalizację z powodu niestabilnej dławicy).
Co liksysenatyd i efpeglenatyd oznaczają dla pacjentów w Polsce w 2026 r.?
Dla osoby z Polski porównanie ma dziś głównie znaczenie poznawcze. Na podstawie dokumentów, które przejrzeliśmy, sytuacja wygląda tak:
- Liksysenatyd jako samodzielny preparat (Lyxumia) od 18 grudnia 2025 r. nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w UE, także w Polsce; osoby, które go stosowały, powinny ustalić z diabetologiem lek zastępczy.
- Liksysenatyd jest nadal zarejestrowany w UE jako składnik preparatu z insuliną glargine (Suliqua, lek na receptę).
- Efpeglenatyd nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w UE; zarejestrowano go w Korei Płd., a Hanmi zapowiedziało wprowadzenie go na rynek najwcześniej pod koniec października 2026 r.
- Każdy preparat z efpeglenatydem spoza legalnego obrotu byłby produktem niewiadomego pochodzenia, stosowanym bez nadzoru lekarza.
Wybór między lekiem krótko a długo działającym zależy od tego, który parametr cukrzycy wymaga poprawy, od chorób współistniejących i tolerancji przewodu pokarmowego. Tę decyzję podejmuje lekarz, a tekst nie zastępuje konsultacji ani nie stanowi zalecenia terapeutycznego.