Przejdź do treści
DARMOWA WYSYŁKA OD 199 PLN Wysyłka w 24h

Strona główna  /  Blog  / Poradnik

Efinopegdutide vs cotadutide: glukagon, tłuszcz wątroby i trzewny

Porównanie efinopegdutide vs cotadutide często pojawia się przy pytaniu, czy glukagon może być bronią na tłuszcz trzewny. Oba związki to koagoniści receptorów GLP-1 i glukagonu, oba testowano u osób z otyłością i stłuszczeniem wątroby. Po przejrzeniu publikacji, rejestrów…

Efinopegdutide vs cotadutide: glukagon, tłuszcz wątroby i trzewny

Porównanie efinopegdutide vs cotadutide często pojawia się przy pytaniu, czy glukagon może być bronią na tłuszcz trzewny. Oba związki to koagoniści receptorów GLP-1 i glukagonu, oba testowano u osób z otyłością i stłuszczeniem wątroby. Po przejrzeniu publikacji, rejestrów badań i raportów firm odpowiedź jest mniej efektowna niż nagłówki: twarde dane dotyczą głównie tłuszczu w wątrobie, a o tłuszczu trzewnym (VAT) wiadomo bardzo niewiele. Poniżej zebraliśmy to, co da się potwierdzić w źródłach, wraz ze stanem obu programów na październik 2026 roku.

Efinopegdutide i cotadutide: jak działa agonista GLP-1 i glukagonu?

Efinopegdutide (MK-6024, wcześniej HM12525A) powstał w koreańskiej firmie Hanmi Pharmaceutical. W sierpniu 2020 roku Merck (poza USA i Kanadą działający jako MSD) uzyskał na niego wyłączną licencję w leczeniu NASH, a Hanmi zachowało opcję sprzedaży leku w Korei. Lek podaje się podskórnie raz w tygodniu. Cotadutide (MEDI0382) opracowała MedImmune, a rozwijała AstraZeneca. Firma opisywała go jako peptyd podobny do oksyntomoduliny, podawany podskórnie raz na dobę.

Składnik GLP-1 działa podobnie jak semaglutyd: zmniejsza apetyt i pobudza wydzielanie insuliny zależne od glukozy. Ciekawszy jest drugi receptor. W przeglądzie Novikoff i Müllera (Peptides, 2023) zebrano efekty pobudzania receptora glukagonu:

  • wzrost wydatku energetycznego, przy czym jego mechanizm opisano głównie na podstawie badań na zwierzętach;
  • mniejsze gromadzenie lipidów w wątrobie, również udokumentowane przede wszystkim u zwierząt;
  • dodatkowe hamowanie łaknienia, które wzmacnia działanie GLP-1, co obserwowano także u ludzi;
  • podnoszenie glikemii przez rozkład glikogenu i glukoneogenezę w wątrobie, równoważone przez składnik GLP-1;
  • przyspieszenie akcji serca, które u ludzi przy cotadutide było niewielkie.

Wątroba jest głównym miejscem działania glukagonu. Pasuje to do kierunku obu programów, które na późniejszym etapie skupiły się na chorobach wątroby, a nie na samej utracie masy ciała.

Efinopegdutide w MASH: co wiadomo z badań fazy 2a i 2b?

W 2023 roku towarzystwa hepatologiczne (amerykańskie AASLD, europejskie EASL oraz towarzystwo latynoamerykańskie) przyjęły w konsensusie delfickim nowe nazwy: NAFLD zastąpiono skrótem MASLD, a NASH skrótem MASH. Dlatego w nazwach badań efinopegdutide pojawiają się oba warianty.

Faza 2a: efinopegdutide kontra semaglutyd 1 mg

Najważniejsze opublikowane dane pochodzą z badania fazy 2a (Romero-Gómez i wsp., Journal of Hepatology, 2023). Wzięło w nim udział 145 dorosłych z NAFLD i zawartością tłuszczu w wątrobie co najmniej 10%. Średnie BMI wynosiło 34,3 kg/m², a 33,1% uczestników miało cukrzycę typu 2. Przez 24 tygodnie jedni otrzymywali efinopegdutide 10 mg, drudzy semaglutyd 1 mg, oba leki raz w tygodniu w badaniu otwartym.

Zawartość tłuszczu w wątrobie mierzono rezonansem magnetycznym (MRI-PDFF). Po 24 tygodniach spadła ona względnie o 72,7% w grupie efinopegdutide i o 42,3% w grupie semaglutydu (p<0,001). Masa ciała zmniejszyła się odpowiednio o 8,5% i 7,1%, a ta różnica nie była istotna statystycznie (p=0,085).

Działań niepożądanych było więcej przy efinopegdutide (88,9% wobec 72,6%). Leczenie z ich powodu przerwało 5,6% osób w tej grupie i nikt w grupie semaglutydu. Bóle brzucha i zaparcia występowały częściej przy efinopegdutide, a nudności podobnie często w obu grupach.

Faza 2b MK-6024-013 i status programu w 2026 roku

Badanie fazy 2b (NCT05877547) objęło 381 osób z MASH przed etapem marskości. Przez 52 tygodnie porównywano trzy dawki efinopegdutide (4, 7 i 10 mg) z placebo, a dodatkowym ramieniem był semaglutyd 2,4 mg. Głównym punktem końcowym było ustąpienie stłuszczeniowego zapalenia wątroby bez nasilenia włóknienia po 52 tygodniach. Według rejestru badanie zakończyło się 29 grudnia 2025 roku. Na 26 października 2026 roku w rejestrze nie zamieszczono wyników i nie znaleźliśmy komunikatu Merck z danymi.

Kolejne badanie fazy 2a (NCT06465186), kontrolowane placebo, objęło 85 osób z wyrównaną marskością w przebiegu MASH i zakończyło się 3 sierpnia 2026 roku. Jego wyników również nie opublikowano. Na zestawieniu projektów Merck z 4 sierpnia 2026 roku efinopegdutide nadal figuruje w fazie 2 we wskazaniu MASH. Fazy 3 nie znaleźliśmy ani w rejestrze, ani w materiałach firmy.

Cotadutide: dlaczego AstraZeneca zatrzymała program?

Cotadutide przeszedł szeroki program fazy 2. W 54-tygodniowym badaniu fazy 2b (Nahra i wsp., Diabetes Care, 2021) wzięły udział 834 osoby z nadwagą lub otyłością i cukrzycą typu 2. Po 14 tygodniach dawka 300 µg obniżyła masę ciała o 5,01%, a liraglutyd 1,8 mg o 3,44%. Nudności zgłaszało łącznie około 35% leczonych cotadutide, a wymioty około 17%. Leczenie ukończyło 74,8% osób z grup cotadutide i 93,6% z grupy liraglutydu.

Decyzję o zakończeniu programu AstraZeneca opisała w raporcie za pierwszy kwartał 2023 roku (27 kwietnia 2023 roku). Firma podała, że w marcu 2023 roku zakończyła badanie PROXYMO ADVANCE w NASH, opisywane przez nią jako faza 2/3 (w rejestrze figuruje jako faza 2 z 54 uczestnikami). Jako przyczynę wskazano porządkowanie portfela projektów. Uzasadnienia z dokumentów firmy i rejestrów wyglądają tak:

Źródło Co podano jako powód
Raport AstraZeneca za I kwartał 2023 strategiczna decyzja o rezygnacji z cotadutide podawanego raz na dobę na rzecz cotygodniowego AZD9550
Rejestr ClinicalTrials.gov (dwa przerwane badania fazy 1) względy strategiczne, bez nowych sygnałów bezpieczeństwa i bez zmiany bilansu korzyści i ryzyka
Zawiadomienie dla EMA decyzja wyłącznie strategiczna, wycofano też program pediatryczny w cukrzycy typu 2

Wszystkie źródła mówią więc o strategii, nie o bezpieczeństwie. Firma przeniosła zasoby na AZD9550, czyli cotygodniowego koagonistę GLP-1 i glukagonu, a z danych cotadutide miała korzystać przy jego rozwoju.

Tłuszcz trzewny a tłuszcz wątroby: ile danych o VAT mają oba leki?

Tu jest sedno tematu. Tłuszcz trzewny otacza narządy jamy brzusznej, a tłuszcz w wątrobie gromadzi się w jej komórkach. Oba są ze sobą powiązane metabolicznie, ale mierzy się je osobno i jedno nie zastępuje drugiego. Wynik w wątrobie nie dowodzi więc działania na VAT.

Co wiadomo o VAT przy efinopegdutide i cotadutide?

Przy efinopegdutide nie znaleźliśmy żadnych opublikowanych pomiarów tłuszczu trzewnego. Publikacja fazy 2a podaje zawartość tłuszczu w wątrobie, masę ciała i lipidy, ale nie VAT. Rejestr fazy 2b również nie wymienia tłuszczu trzewnego wśród punktów końcowych.

Przy cotadutide sytuacja jest ciekawsza. W 2018 roku, przy okazji kongresu ADA, AstraZeneca informowała, że w analizie post hoc lek wiązał się ze zmniejszeniem tłuszczu podskórnego, trzewnego i trzustkowego, jednak nie podała liczb. Konkretne wartości znaleźliśmy w wynikach badania NCT04019561, zamieszczonych w ClinicalTrials.gov. Brały w nim udział 74 osoby z otyłością i potwierdzonym biopsją NAFLD lub NASH, z oceną po 19 tygodniach.

Wyniki z rejestru dla dawki 600 µg wyglądają tak. Frakcja tłuszczu w wątrobie spadła o 4,85 punktu procentowego, podczas gdy w grupie placebo wzrosła o 0,16 (p=0,006). Objętość tłuszczu w wątrobie zmniejszyła się o 29,1%, a przy placebo wzrosła o 8,3% (p=0,012).

Tłuszcz trzewny zmalał natomiast o 2,15%, czyli mniej niż w grupie placebo (2,90%). Różnica nie była istotna statystycznie (p=0,856), a przy dawce 300 µg VAT nawet nieznacznie wzrósł. VAT oceniono u 18-21 osób na grupę, więc to mała próba. W tym jednym badaniu z liczbowymi danymi o VAT cotadutide działał więc wyraźnie na wątrobę, ale nie na tłuszcz trzewny.

Efinopegdutide vs cotadutide: co wynika z porównania w 2026 roku?

Bezpośredniego porównania obu leków nie było, a ich badania różniły się populacją, czasem trwania i dawkowaniem. Zestawienie liczb z różnych badań daje tylko orientację, nie ranking. Efinopegdutide ma silniejsze dane o tłuszczu w wątrobie i nadal jest rozwijany. Cotadutide zostawił po sobie szerszy zbiór badań, w tym jedyne liczbowe pomiary VAT, jakie znaleźliśmy, ale program zakończono w 2023 roku.

Teza, że glukagon jest bronią na tłuszcz trzewny, nie ma dziś pokrycia w badaniach na ludziach dla żadnego z tych leków. Stan wiedzy na październik 2026 roku wygląda tak:

  • tłuszcz w wątrobie: istotny spadek przy obu lekach (przy cotadutide w dawce 600 µg), a przy efinopegdutide w fazie 2a względnie o 72,7% po 24 tygodniach;
  • tłuszcz trzewny: brak danych dla efinopegdutide, a przy cotadutide brak istotnej różnicy wobec placebo w jedynym znalezionym badaniu z liczbowym pomiarem;
  • działania niepożądane: u obu dolegliwości żołądkowo-jelitowe i przyspieszenie tętna;
  • glikemia: przy efinopegdutide w fazie 2a średnia HbA1c po 24 tygodniach się nie zmieniła, a przy semaglutydzie spadła o 0,5 punktu procentowego.

Mocniej udokumentowany jest więc efekt w wątrobie, co pasuje do mechanizmu działania glukagonu.

Żaden z tych związków nie jest zarejestrowany. Efinopegdutide pozostaje lekiem badanym i można go otrzymać wyłącznie w ramach badań klinicznych, a cotadutide nie jest już rozwijany. Osoby z otyłością brzuszną lub stłuszczeniem wątroby powinny omówić dostępne leczenie z lekarzem, zamiast szukać badanych peptydów poza badaniami. Kolejnym ważnym momentem będzie publikacja wyników fazy 2b efinopegdutide, bo dopiero ona pokaże, czy spadek tłuszczu w wątrobie przekłada się na poprawę w ocenie histologicznej.

Polecamy Popularne w sklepie

Zobacz wszystkie →